yatırım araçları

BAŞLICA YATIRIM ARAÇLARI -2-

 

 

 

 

 

 

 

 

4) Hisse senedi
Hisse Senedi Nedir? Özellikleri ve Çeşitleri Nelerdir?

Sermaye şirketlerinin ortaklarına paylarını ve ortaklıklarını belgelemek için verdikleri kıymetli evraklara hisse senedi denilmektedir. Borsa binalarının kurulmasına neden olan hisse senetleri, Sermaye Piyasası Kurulu’ndan (SPK) izin alınarak çıkartılmaktadır. Her sermaye şirketinin hisse senedi çıkartması da mümkün değildir. Hisse senedi çıkarabilecek şirketler, anonim şirketler, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler, özel kanunla kurulmuş kurumlardır.
Hisse Senetlerinin Özellikleri
Hisse senetleri sahiplerine çeşitli getiriler sağlamakta ve sorumluluklar vermektedir. Kazanç, yatırım aracı olarak seçildikleri zaman sağlamaktadır. Bir hisse senedinin yatırım aracı olarak seçilebilmesi için de, borsaya kote olması gerekmektedir. Halka arz edilecek olan hisse senetlerinin borsa izni olması gerekmektedir ve bunun için de hisse senedi borsaya kote ettirilir. Bir hisse senedi borsaya kote edilmemişse, o hisse senedinin ticari işlemleri de yapılamaz.
Sahiplerine sağlamış oldukları haklar ise;
Temettü Hakkı: Bir diğer adı kar payıdır. Hisse senedinin ait olduğu şirket kar ettiği zaman, hisse senedi sahibi de bu kara hissesi oranında ortak olacaktır. Ancak, şirket karından kanunen ayrılması gereken miktar ayrılmadıkça ortakların temettüleri dağıtılmamaktadır.
Rüçhan Hakkı: Şirketin bedelli sermaye artırımına gitmesiyle mevcut ortakların artırımdan paylarını alma hakkıdır. Bu haktan ortakların faydalanabilmesi için de eski hisse senedinin SPK tarafından belirtilen süre içerisinde ibraz edilmesi gerekmektedir.
Yönetime Katılma ve Oy Hakkı: Yatırımcının sahip olduğu hisse senedi, şirket yönetim kurulu seçimlerinde seçmen ve aday olarak yönetime katılma hakkı vermektedir. Ama hisse senedinin payı oranında bu gerçekleşmektedir.
Bilgi Alma Hakkı: Hisse senedi sayesinde pay sahibi olan kişilerin her zaman şirket hakkında bilgi edinme hakkı bulunmaktadır.
Sır Saklama Sorumluluğu: Hisse senedi sahiplerinin her zaman şirket sırlarını saklamaları ve açıklamamaları gerekmektedir.
Taahhütleri Yerine Getirme Sorumluluğu: Hisse senedi sahibi, şirket kuruluşundan ve sermaye artırımı sırasında taahhüt ettiği bedeli zamanında ödemek zorundadır.
Sözleşme Şartlarına Uyma Sorumluluğu: Hisse senedi sahibi, ortaklık sözleşmesinde belirtilen ve altında imzası bulunan tüm kurallara uymak zorundadır.
Bu hak ve sorumlulukların bazıları, borsada alınıp – satılan hisse senetleri için geçerlidir. Hisse senetleri borsa dışında el değiştirdiği zaman bazı hakların devredilmesi söz konusu iken, borsada alınıp satılan hisse senetlerinde bu söz konusu değildir. Örnek vermek gerekirse; borsada alınıp – satılan hisse senedinde hakların devri söz konusu değildir. Borsada hisse senetleri ile yapılan işlemler hakkında bilgileri site içerisinden edinebilirsiniz.
Türk Ticaret Kanunu’nun 413. maddesinde belirtildiği şekliyle bir hisse senedinin üzerinde yazılı olması gereken şartlar şunlardır;
• Şirket unvanı,
• Yetkili imzalar,
• Şirketin esas sermaye miktarı,
• Şirketin tescil tarihi,
• Hisse senedinin türü,
• Hisse senedinin nominal değeridir.

Hisse Senedi Çeşitleri
En çok bilinen hisse senedi türleri Adi ve İmtiyazlı hisse senedi türleridir. Ama ülkemizde bu iki hisse senedinin kullanılmasına izin verilmemektedir. Aynı zamanda yatırımcılar tarafından bu hisse senetleri alınıp – satılmamaktadır. Ülkemizde en çok Nama ve Hamiline yazılı hisse senetleri ile işlem yapılmaktadır. Bu hisse senedi çeşitlerini incelemek gerekirse;
Adi ve İmtiyazlı Hisse Senedi: Hisse senedinin ait olduğu şirketin belli bir kısmını temsil eden ve sahibine şirket karından payını alma hakkı, şirket yönetiminde yer alma hakkı, oy kullanma hakkı, şirket faaliyetlerinde bilgi edinme hakkı veren hisse senetleridir. İmtiyazlı hisse senetleri ise adi hisse senetlerine göre daha fazla ayrıcalık tanıyan ve özel temettü dağıtımları gibi hakları veren, ana sözleşmeden belirtilen koşulları sağlayan hisse senetleridir. İmtiyazlı hisse senetlerine ‘altın hisse’ adı da verilmektedir.
Nama ve Hamiline Yazılı Hisse Senetleri: Anonim ortaklık payını temsil etmesi adına çıkarılmış ve belirli bir kişinin adına düzenlenmiş kıymetli evraklardır. Hamiline yazılı hisse senetleri ise üzerinde herhangi bir ad bulundurmaz ve bu hisse senetlerinin sahibi ya hisse senedini ibraz eden kişidir ya da Takasbank dökümünde kimin adı yazılıysa o kişidir. Borsada alınıp satılan hisse senetleri hamiline yazılı senetlerdir.
Primli ve Primsiz Hisse Senetleri: Hisse senedinin üzerinde yazılı olan nominal değerden daha yüksek bir beden ile çıkarılan hisse senetleri primli hisse senetleridir. Üzerinde yazılı olan nominal değerden çıkarılıyorsa da primsiz hisse senedidir.
Bedelli ve Bedelsiz Hisse Senetler: Şirketin kuruluş veya sermaye artırımında çıkarılan hisse senetleri bedelli hisse senetleridir. Şirketin bazı varlıklarında değer artışı yaşanmış ve bu değer artışının sermayeye eklenmesi ile çıkarılan hisse senetleri de bedelsiz hisse senetleridir.
Kurucu ve İntifa Hisse Senetleri: Şirketin kurulusunda emeği geçen kişiler için çıkarılan hisse senetleri kurucu hisse senetleridir ve sahibine, ortaklık, şirket yöntemine katılma hakkı vermemektedir. Yalnızca şirketin karından bir kısmını alma hakkı vermektedir. İntifa hisse senetleri ise belirli kişiler için alacak ya da hizmetler karşılığında çıkarılan, ortaklık hakkı vermeyen hisse senetleridir.
Son olarak birbirine çok karıştırılan hisse senedi ve tahvil arasındaki farklara değinmek istiyorum:
• Hisse senetleri sahibine ortaklık hakkı sağlarken, tahvil alacak hakkı sağlar.
• Hisse senedi sahibine yönetime katılma hakkı verirken, tahvil bu hakkı vermez.
• Tahvil sabit iken, hisse senetleri değişken getiri sağlamaktadır.
• Tahvilin herhangi bir riski yokken, hisse senetleri risk içermektedir.
• Tahvilde vade bulunurken, hisse senetlerinde vade bulunmamaktadır.
• Hisse senetleri, anonim ve sermayesi bölünmüş komandit şirketler tarafından çıkartılırken, tahvil tüzel kişiliğe sahip kamu kuruluşları tarafından çıkartılmaktadır.

5) Repo
Repo Nedir, Çeşitleri Nelerdir? Yatırımı Nasıl Yapılır?

Sabit getirili yatırım araçlarından birisi de repodur. Yabancı bankaların öncülüğünde kullanılmaya başlayan yatırım aracı, kısa vadeli getiri sağlamaktadır. Repo işlemleri kısaca, geri alma taahhüdü ile yapılan satış işlemi olarak tanımlanabilir. Menkul kıymetler, hazine bonoları, devlet tahvilleri gibi yatırım araçları da, repo işlemlerine konu olmaktadır.
Birikimlerinizi kısa vadede, sabit bir getiri ile değerlendirmek istiyorsanız, repo yatırımını tercih edebilirsiniz. Bu amaca sahip yatırımcılar bir alternatif olarak repo işlemlerini sıklıkla yapmaktadır. Bankalar, müşterisine satacakları sabit getirili menkul kıymeti önceden belirlenen bir fiyattan satar ve belli bir tarihte geri almak üzere işlemi gerçekleştirir. Bu işlem için yatırımcı ve banka arasında anlaşma imzalanır. İşlem gerçekleştikten sonra da, alım – satım fiyat farkından kar etmiş olursunuz.
Repo Nedir?
Kısa vadeli bir menkul kıymetin, belli bir dönem sonunda ilk satıcısı tarafından geri alınmasını öngören bir işlem türüdür. Para piyasası araçlarından önemli farkları vardır. En önemlisi olarak; bir menkul kıymetin gerçek vadesinin alıcı ve satıcının ihtiyaçlarını karşılaması amacıyla kısaltılmasını gösterebiliriz.
Devlet tahvili, hazine bonosu, banka bonosu, banka garantili bono, Kamu Ortaklığı İdaresi ve Toplu Konut İdaresi’nce ihraç edilen borçlanma senetleri, borsada işlem gören borçlanma senetleri, repo işlemlerine konu olan yatırım araçlarıdır. Repo işleminde menkul kıymetler, müşteriye teslim edilmeden, merkez bankasının bloke hesaplarında veya Borsa İstanbul Takas ve Saklama AŞ.’de depo edilmektedir. Teslim etmek yerine bir makbuz düzenlenir ve müşteri vade dolduğu zaman makbuzu sayesinde ödemesini alır.
Repo Çeşitleri Nelerdir?
Birikimlerinizi güvenli ve sabit getirili bir şekilde değerlendirmek için repo işlemlerine başvurabilirsiniz. Devlet tahvili, hazine bonosu gibi güvenli yatırım araçlarının repo edilmesi ile kısa vadeli belli bir kazanç elde edebilirsiniz. Repo çeşitlerini ise şu şekilde sıralandırabiliriz:
Düz Repo: Bir menkul kıymeti, belli bir tarihte belli bir fiyattan geri alma taahhüdü ile yapılan satış işlemidir. Repoya konu olan menkul kıymetler, teminat özelliği taşır ve kısa vadeli borç verme durumu söz konusudur.
Ters Repo: Bir menkul kıymetin, işlem başlangıç valöründen satın alınması ve bitiş valöründen geri satılması işlemidir. Ters repo yapan taraf, parayı kullandıran taraftır ve geri satış taahhüdü ile menkul kıymeti alır. Düz repoda olduğu gibi menkul kıymet geri alınmak üzere satılmaz. Ters repoda, işlem konu olan yatırım aracının geri satılması üzerine alım söz konusudur. Borç veren üzerinden tanımlanan bir işlemdir. Menkul kıymeti alan kişi, borç vermiş olur ve aldığı menkul kıymetleri anlaşmayla belirlenen tarihte faiziyle beraber teslim eder.
Gecelik Repo: Gecelik işlemlerin yapılabildiği ülkelerde yayın kullanılan bir türdür. Gecelik repoda, vade 1 gündür ve aksi kararlaştırılmadığı sürece valör aynı gündür. Nihai takas ise ertesi gündür. Valör Cuma günüyse, teslimat pazartesi gerçekleştirilir. Repo piyasasında en fazla ciroya sahip kalemdir.
Açık Repo: Vadesi belirsiz olarak yapılan repo işlemidir. Yapılan sözleşmeyi taraflar, herhangi bir tarihte sonlandırabilir. İşleme konu olan menkul kıymet ve nakit para günlük olarak değerlendirilir.
Karşılıksız (Fiktif) Repo: Bu türde iki durum söz konusudur. Birincisinde; işleme konu olan sermaye piyasası aracı, satan tarafın portföyünde olmamasına rağmen işlem gerçekleşir. Bu işlemde el değiştiren yatırım aracı değil, teslim eden makbuz veya dekonttur. İkincisinde ise aynı tutar ve tanımdaki menkul kıymet, birden fazla gerçek kişiye birden fazla işlem yapılarak satılır ve açığa satış durumu ortaya çıkar. Bu türde, işlemlerin biri gerçek, kalanlar ise hayalidir.
Sürekli Repo: İlk anlaşma tarihiyle belirlenen vade sonunda, sözleşme taraflarından herhangi birinin ihbarı olmadan repo otomatik olarak yenilenir. Bu türe genellikle overnight veya çok kısa vadelerle yapılan işlemlerde rastlanır.
Vadeye Kadar Repo: Anlaşmada belirlenen vadenin bitim tarihi, repoya konu olan yatırım aracının faiz veya kupon ödeme günüyle aynıdır. Bu türe genellikle portföylerinde yüksek getirili yatırım aracı bulunduran; ama yatırım araçlarının elden çıkarmadan getirisini elde etmek isteyen gerçek ya da tüzel kişiler başvurur.
Döviz Swapı Repoları: Repoya konu olan yatırım aracına benzer kalitede bir teminat söz konusudur. Vadeli döviz piyasayı aracılığıyla yatırımcı, herhangi bir döviz cinsinden yapılan işlemlerden avantaj sağlayabilir.
Esnek Repo: Parasını borç veren yatırımcının, karşı tarafa paranın bir kısmını önceden anlaşılan vade ve koşullarda geri çekme hakkı karşılığında belirli bir faiz oranından ödeme yapacağı konusunda esneklik verir. Yani yatırımcı, ödünç verdiği para açısından sahip olacağı likit imkan ile belli bir faiz oranından ödeme yapar.
Repo Yatırımı Nasıl Yapılır?
Uzun vadeli yatırım yapmak istemeyen ve kısa vadede güvenli bir kazanç sağlamak isteyen yatırımcılar, repo işlemine başvurmaktadır. Repo işlemlerinde kısa vadeli faiz geliri elde edilir ve yatırımcı ile banka arasında yapılan anlaşmaya göre gerçekleşir. Bankalar ellerinde bulunan hazine bonosu, devlet tahvili gibi yatırım araçlarından, ileri bir tarihte ve fiyatta geri vermek üzere yatırımcıya satış yaptıkları işlem türüdür.
Repo işleminde banka, repo yaptığı menkul kıymeti teslim etmeli ve vadesi geldiğinde anlaşma koşulan göre geri almalıdır. Herhangi bir sorunla karşılaşılmaması için yatırımcıya yapılan işlem ile ilgili makbuz verilir. Yatırımcı da, repo vadesi dolduğu zaman makbuzu bankaya ibraz eder ve parasınız alır.
Enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde repo, iyi bir getiri sağlayan yatırım aracıdır. Enflasyon yüksek olduğu zaman faizler de yüksek olur ve reponun getirisi yükselir. Türkiye’de özellikle ticaretle ilgilenen kişiler ellerinde bulunan nakit parasını 1 – 3 – 5 günlük repo işlemine yatırır ve kısa vadeli gelir elde eder.

6) Yatırım fonu
Borsada oynamanın riskli olduğunu düşünebilirsiniz. Bu sebeple daha az riskli araçlara yönelmek isteyebilirsiniz. Bu takdirde karşınıza olabildiğince gözde bir araç olan yatırım fonları çıkar. Yatırım fonu bir çeşit havuz gibi düşünülebilir. Bu fonlar bankalar veya aracı kurumlar tarafından kurulur. Yatırımcılardan toplanan mevduat(para) bir havuzda toplanır. bu havuza portföy denir. Fonun kurucusu firma portföyü yönetir. Portföydeki para çeşitli yatırım araçlarına (hisse senedi, hazine bonosu, devlet tahvili, repo) yatırılarak getiri elde etmek ve bu arada riski azaltmak amaçlanır. Bir yatırımcı olarak fonun sahip olduğu portföyün bir kısmını temsil eden katılma belgesini alarak fona ortak olabilirsiniz. Tabii kâr edebileceğiniz gibi zarara da uğrayabilirsiniz. Kimler yatırım fonu kurabilir? Aracı kurumlar, bankalar ve sigorta şirketleri ile emekli ve yardım sandıkları, yatırım fonu kurup yönetebilirler. Yatırım fonu nasıl gelir getirir? Katılım belgeleri yoluyla fonlara ortak olursunuz. Katılım belgeleri hisse senedine benzer, fona ortak olduğunuz payı gösterir. Ancak fiziksel olarak elden ele dolaşmazlar. Müşteri hesabınızda kayıtlı olurlar. Yatırım yaptığınız fon size 3 biçimde para kazandırır: yatırım fonu, sahip olduğu menkul kıymetlerden kar payı, faiz olarak gelir elde eder. elde edilen gelir, fon portföy değerine yansır. Fonun sahip olduğu menkul kıymetlerin ücreti çoğalır. Şayet yatırım fonu ücreti yükselen menkul kıymeti satarsa sermaye kazancı elde eder. elde edilen bu sermaye kazancı fon portföy değerine yansır. Eğer yatırım fonu ücreti yükselen menkul kıymeti satmıyor elinde tutuyorsa katılma belgelerinin ücreti çoğalır. Yüksek fon toplam değeri yatırımınızın yüksek değerli olduğunu gösterir. Şayet katılma belgenizi satarsanız kar elde edersiniz.

Tabii yukarıdaki durumların tersi olduğunda fon değer kaybeder. bu taktirde zarar edebilirsiniz. fon tipleri ve içerikleri yatırım fonları içerdikleri yatırım araçlarının genel portföy içerisindeki payına ve özelliklerine göre çeşitli tiplere ayrılır. Genel olarak 12 ayrı tipte fon vardır. Bu tanımlama sermaye piyasası mevzuatında yer alır.
1) hisse senedi fonu
2) tahvil ve bono fonu
3) sektör fonu
4) iştirak fonu
5) grup fonu
6) yabancı menkul kıymetler fonu
7) altın ve diğer kıymetli madenler fonu
8) likit fon
9) karma fon
10) değişken fon
11) endeks fon
12) özel fon
Tüm bu fon tiplerinin hepsi aynı miktarda kullanılmaz. Bu 12 adet fon tipi, vadelerine ve risk derecelerine göre 2 ayrı grup altında kullanılır:
# a tipi fonlar
# b tipi fonlar
A tipi yatırım fonu hisse senedi ağırlıklı yatırım fonlarıdır. Bu nedenle risk oranı yüksektir. Orta ve uzun vadede b tipi fonlara oranla daha yüksek getiri içerir. Uzun vadeli yatırım aracıdırlar. bu fonun portföy değerinin en az yüzde 25’i sürekli olarak Türk şirketlerinin hisse senedinden oluşmalıdır.
En fazla kullanılan a tipi yatırım fonları aşağıdaki gibidir.
1. hisse fon fonun en az % 51’i hisse senetlerinden oluşur. Getiri potansiyeli yüksektir. ancak hisse senedi ağırlıklı olduğu için risk oranı da yüksektir.
2. karma fon karma fon ister a ister b olsun çeşitli sermaye piyasası araçlarından en az ikisini, her biri en az % 20 oranında olmak üzere içermek mecburiyetindedir.
3. değişken fon porföyünün içeriği itibariyle hiçbir sınırlamaya bağlı olmaksızın kurulup yönetilir. Hisse senedi ve hazine bonosu en sık kullanılan yatırım araçlarıdır.
4. sektör fonu en az % 51’i, sürekli olarak belirli bir sektöre ilişkin şirketlerin hisse senetlerinden oluşur. Fonun adı da ilgili sektörün adını alır. Örneğin; a tipi metal sektör fonu. b tipi yatırım fonu ağırlıklı olarak hareketsiz getirili yatırım araçları kullanılır (hazine bonosu, repo gibi) bu nedenle a tipi fonlara göre daha az risk içerir. Doğal olarak getiri beklentisi de a tipi fona göre daha düşüktür. a tipi fona göre daha kısa vadeli yatırım aracıdır.

En fazla kullanılan b tipi fonlar aşağıdaki gibidir.
1. değişken fon tıpkı a tipi fonda olduğu gibi porföyünün içeriği hiçbir sınırlamaya bağlı değildir. Genelde %25 oranında hisse senedi %20 oranında hazine bonosu gibi oranlar kullanılır.
2. likit fon portföyünün tümü vadesine 90 günden az kalmış sermaye piyasası araçlarından (repodan) oluşur.
3. tahvil-bono fon portföyünün en az % 51’i, kamu ve/veya özel sektör borçlanma araçlarından (hazine bonosu vs) oluşur.
Yatırım fonu seçerken göz önüne alınması gerekenler yatırım fonu seçimi yapmadan önce değerlendirmeniz gereken bazı noktalar vardır.
1) yatırım fonunu kurup yöneten kuruluşun sektördeki kuruluşlar içerisinde güvenilir yere sahip olup olmadığına bakın.
2) tercih ettiğiniz kuruluş yatırım fonu yönetiminde tecrübeli olması avantajdır.
3) yatırım fonunun getiri amaçlarının neler olduğunu öğrenin. bu amaçların sizin yatırım amaçlarınıza uyup uymadığına karar verin.
4) fonun geçmiş performansını inceleyin. ne kadar kazandırıp ne kadar kaybettirmiş? Kararınızı buna göre verin.

7) Devlet Tahvili ve Hazine Bonosu
Devlet Tahvili Nedir? Nasıl Alınır?
Devletin 1 yıldan uzun vadeli borçlanma ihtiyaçlarını karşılaması için Hazine Müsteşarlığı tarafından çıkarılan borçlanma senetlerine devlet tahvili denir. Devlet iç borçlanma senedi (DİBS) adıyla da bilinirler. Devlet tahvillerinde, devlet belirtilen vadede faiz getiriyle beraber ödeme yapmayı garanti eder. Finansal bir araç olan devlet tahvillerinden tüzel kişiler faydalanabilir. Aynı zamanda bankalar, tahvilleri bilançolarının aktif kaleminde yatırım aracı olarak bulundurmaktadır.
Uzun vadeli devlet tahvilleri, her zaman işlemiş faiziyle birlikte paraya çevrildiği için faiz oranları düşüktür. Aynı zamanda ihalelerde teminat olarak da kullanılmaktadır. Devlet iç borçlanma senetleri, dövize endeksli, sabit ve değişken faizli olabilmektedir. Bir yıl ve daha uzun vadeli olarak yabancı para veya dövize endeksli devlet iç borçlanma senetleri olarak da bilinmektedirler. Devlet tahvilinde anaparanızı faiziyle geri alma garantiniz vardır. Yani vade tarihine kadar bir devlet tahvilini elinizde tutarsanız, vade sonunda anaparanızı ve faiziyle geri alırsınız.
Devlet Tahvilinin Özellikleri
• Devlet tahvilleri, devlet garantilidir.
• Likit yatırım araçlarıdır.
• Yüksek sabit getiri sağlarlar.
• Emanet hesabında ücretsiz saklanırlar.
• 1 yıldan uzun vadelidirler.
• Kuponlu veya kuponsuz devlet tahvilleri iskontolu olarak satılırlar. Vade tarihinde, devlet tahvilinin üzerinde yazan nominal değer ödemede esas alınır.
• Kuponlu olan devlet tahvilleri 3 ay, 6 ay veya 1 yılda bir kere faiz ödemelidir.
• Hazine Müsteşarlığı tarafından çıkarılırlar ve satış aracılığını merkez bankası gerçekleştirir.
• Satışlar, fiziki teslim veya emanet makbuzu ile yapılmaktadır.
• Faizler düştüğü zaman birim fiyatları yükselir.
• Genel olarak Hazine Bonosu ile karıştırılırlar ve aralarındaki en belirgin fark; devlet tahvilleri 1 yıl ve daha uzun vadelidir, hazine bonoları ise 1 yıldan daha kısa vadelidir.
• İkinci el piyasaları vardır.

Devlet Tahvillerinin Tarihi
İlk devlet tahvilleri, 1517 tarihinde Hollanda’da basılmıştır. Elbette o zamanlar henüz Hollanda devleti tanınmıyordu; ama Amsterdam kendinde basılan tahviller, Hollanda kurulduktan sonra devlet tahvillerinin atası olarak kabul edildi. Devlet tahvilleri ilk basıldığı zamanlar ortalama faiz oranı % 20 civarında dalgalı bir seyir izliyordu.
Ulusal bir hükümet tarafından çıkarılan ilk tahvil ise Fransa’ya karşı bir savaşı finanse etmek için 1693 yılında İngiltere Merkez Bankası tarafından basılmıştır. Bu devlet tahvili, bir nevi hayat sigortası özelliği taşıyordu. Daha sonra da savaşlar ve devletin diğer harcamalarını finanse etmek için devlet tahvili basılmaya devam etti. Günümüzde ise devlet iç borçlanma senetleri olarak Hazine Müsteşarlığı tarafından basımı yapılmaktadır.
Devlet Tahvili Nasıl Alınır?

Devlet tahvili satın almak, yatırımlarını orta ve uzun vadede değerlendirerek güvenli sabit bir getiri elde etmek isteyen yatırımcılara yönelik yatırım aracıdır. Sabit getirili yatırım araçlarından olan devlet tahvilleri, anaparanızı faiziyle geri ödeme garantilidir. Devlet tahvillerinde, ülkelere kredi derecelendirme kuruluşları tarafından verilen notlar büyük önem taşımaktadır. Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları tahvil için derecelendirme yapar; ancak piyasa katılımcıları bu konuda kendi yararlarını verirler. Devlet tahviline yatırım yapmak isteyen kişilerin öncelikle edinmesi gereken bilgiler vardır. Elbette bunların başında para ve risk yönetimi, borsa hakkında bilgiler, deneyimler yer almaktadır. Tahvillerin vadesi minimum 1 yıldır ve bu koşulu sağlayarak serbestçe vade belirleyebilirsiniz. Bu tarih, anaparanın ve en son faizin ödeneceği tarihtir. Anaparanız ve faizi, vade tarihinde tek seferde ödenebildiği gibi vade sonuna kadar taksitlerle de ödenebilir.
Devlet iç borçlanma senedi olarak da bilinen devlet tahvilleri, birincil piyasada Hazine Müsteşarlığı tarafından ihraç edildikten sonra vade tarihine kadar Hazine Müsteşarlığı’ndan bağımsız olarak işleyen ikincil piyasalarda sürekli alım – satım işlemlerine konu olur. İkincil piyasadan devlet tahvili almak için banka, aracı kurum, özel finans kuruluşları gibi bir aracıyla anlaşmanız gerekmektedir. Anlaşmanızı yaptıktan sonra kolayca devlet tahvilinizi alabilirsiniz.
Devlet tahvillerinin nominal değeri, vade geldiği zaman yatırımcının eline geçecek olan toplam para miktarını temsil etmektedir. Kupon oranı ise devlet tahvilinin değeri üzerinden yüzde olarak belirlenen ve tahvil sahibinin alacağı faizi göstermektedir. Bir devlet tahvili aldığınız zaman ödenecek faiz oranları ve ödeme koşulları ile ilgili izah nameler, açık olarak belirtilmektedir.
Devlet tahvilini vadesi gelmeden satmak da mümkündür. Elinizde bulunan devlet tahvilini aracı kurum vasıtasıyla almışsanız, kurum ile iletişim kurarak vadesinden önce ikincil piyasaya satabilirsiniz. Devlet tahvilini merkez bankası şubelerinden almışsanız, vadesi gelmeden satmak için devlet tahvili karşılığında şubeden aldığınız makbuzu, herhangi bir şubeye ibraz ederek satabilirsiniz. Şube bu talebiniz karşısında herhangi bir ticari bankanın depo hesabına aktarım yapar ve bu banka vasıtasıyla satış gerçekleşmiş olur.
Neden Devlet Tahvili Alınır?
Devlet tahvilleri yatırımcısına cazip avantajlar sunmaktadır. Bu nedenle de yoğun ilgi görmektedir. En fazla getiri sağlayan tahviller de, yüksek faizli tahvillerdir. Devlet tahvillerinden yüksek kazanç elde etmek istiyorsanız, vade sonuna kadar elde tutmanız gerekmektedir.
Hazine tarafından ihraç edilen devlet tahvilleri, devletin kendi borcu olduğu için hiçbir garantiye gerek kalmadan güvenilir bir şekilde yatırım yapılabilen enstrümanlardır. Hazine Müsteşarlığı aldığı borcu, anapara ve faiz olmak üzere zamanı geldiği zaman mutlaka öder. Ayrıca devlet tahvillerinin bazıları vade sonunda faiz getirisi sağlar. Likit yatırım araçları olmaları ve istenen zaman nakde çevrilebilmeleri de devlet tahvillerini almak için cazip hale getirmektedir.
Hazine Bonosu Nedir? Nasıl Alınır, Satılır?

Hazine bonoları, risksiz yatırım araçları olarak tanımlanırlar. Elbette her yatırım işleminde bir risk bulunmaktadır; ama yatırım araçlarının özellikleri nedeniyle daha güvenli olanları da mevcuttur. Hazine bonoları, devlet güvencesi nedeniyle diğer yatırım araçlarına göre daha güvenli enstrümanlar olarak görülmektedir.
Alternatif yatırım aracı arayan ve portföyüne risk yönetimini sağlamak için çeşitlendirmeye giden yatırımcılar için hazine bonoları iyi bir enstrümandır. Devletin kısa vadeli borçlarına kısa zamanda fon elde etmesi için satılan senetlerdir ve en çok 1 yıl vadelidir. Risksiz yatırım arayışında olan yatırımcılar için de iyi bir alternatifi oluşturmaktadır. Bir bono türüdür ve bonolar, belli bir paranın belli bir süre sonra ödeneceğiniz gösteren ticari belgelerdir. Diğer bir ismi emre muharrer senettir ve halk arasında sadece senet olarak bilinirler.
Hazine Bonosu Nedir?
Türkiye Cumhuriyeti Hazinesi tarafından basılan ve vadesi 1 yıldan az olan, Türk lirası veya döviz cinsinden devlet iç borçlanma senetleridir. Devlet kısa zamanda, fon elde etmek için hazine bonosu satışa çıkarır ve bu bonoları alan yatırımcılar faiz getirisi elde ederler. Satılan kurum tarafından belirlenen vade sonunda bedel, bono sahibine ödenir ve bu şekilde gelir elde edilmiş olur. Bononun sahibi vade sonunda anapara ve faiz getirisi elde eder. Hazine müsteşarlığı tarafından basılırlar ve ilk olarak Walter Bagehot tarafından keşfedilmişlerdir.
Hazine bonolarının, devlet güvencesi vardır ve bu nedenle de risksiz alternatif yatırım araçlarından birisidir. Hazine bonosu şu anlama gelir; devletin fon ihtiyacı vardır ve bu amaçla yatırımcılardan borç alır. Bonolar ise bu borcun senedidir. Vade geldiğinde ise devlet aldığı borcu faiziyle geri ödemektedir. Ülkeler hazine bonoları ile borçlanarak vade sonunda ödemelerini yaparlar. Ama geçmişte Arjantin’de olduğu gibi bu borcu ödeyemeyen devletler de vardır. Bu devletlere ait hazine bonoları, elbette risklidir ve bir gelir elde edemezsiniz. Türkiye tarihine bakıldığında ise ülkemizin hazine bonolarının son derece güvenli olduğunu; çünkü borcumuza sadık olduğumuzu göreceğiz.
Hazine Bonosu Nasıl Alınır, Satılır?
Devlet hazinesi, ülke ihtiyaçlarına yönelik olarak (örneğin yol, okul) 3, 6 veya 1 yıllığına yatırımcılardan borç alır. Daha sonra bu borcu vadesi geldiği zaman faiz ve anapara olarak geri öder. Alım – satımı yapılan fiziki bir senet değildir. Devletin borç alması oldukça yanlış bir düşünce gibi görünebilir. Ama dünya üzerindeki tüm devletler, aynı yöntemi uygulamaktadır. Ayrıca bir ülkenin borçlanabilmesi, ileriye dönük finansal sağlığın göstergesidir. Bu nedenle hazine bonoları, risksiz yatırım araçları olarak görülmektedir.
Hazine bonoları, risk almadan ve düşük vergi avantajından yararlanmak isteyen yatırımcılar için en uygun alternatif yatırım aracıdır. Portföyünüzü güvenli ve risk dengesi sağlanmış bir şekilde çeşitlendirebilmek için hazine bonoları tercih edebilirsiniz. Vergi masrafı, bonoda elde edilen kazanç üzerinden % 10 olarak belirlenmiştir.
Alım – satım işlemleri, hisse senetlerinde olduğu gibi aracı kurumlar ve bankalar vasıtasıyla yapılmaktadır. Belli bir vadeye sahip hazine bonosunu, bir gün içinde alıp, satmak isteyen yatırımcılar da bulunmaktadır. Fiyatlar ise bu alım – satım dengesine göre artmakta veya azalmaktadır. İleriye dönük beklentiler, ülkenin finansal derecelendirme notu, enflasyon ve faiz oranları, bir hazine bonosunun fiyatları üzerinden etkilidir. Yatırımcılar da bu verileri takip ederek, hazine bonolarını alı veya satarlar.
Faiz ve bono fiyatları, birbiriyle ters orantılıdır. Açıklamak gerekirse; faizler arttıkça, bononun getirisi de azalır. Bir örnekle daha iyi anlatılabilir; elinizde % 2 faizli bir hazine bonosu var; ama faizler % 3’e yükseldi. Bu durumda herkes % 3 faiz veren hazine bonosunu almak ister. Bu durumda da % 2 faizli bononun fiyatı talep azaldığı için düşecektir.
Hazine bonosunun getirisi ise şu şekilde hesaplanır:
Anapara X (Basit Faiz/100) X (Vadeye Kalan Gün Sayısı/365) = Bono Brüt Getirisi
Bono brüt getirisi üzerinden % 10 vergi ödenir ve net hazine bonosu getirisidir.

Hazine bonoları, devlet garantisindedir. Likiditeleri yüksektir ve sabit getirileri yüksektir. Emanet hesaplarda bedelsiz saklama hizmeti sunarlar. Hazine bonolarının en önemli özellikleri ise risksiz yatırım araçları olmalarıdır.

8) Bireysel Emeklilik Sistemi

9) İnsana yatırım

Yatırım araçları arsında ençok üzerinde durulması gereken yatırım aracı İNSAN. Biz yatırımı mallarımıza/paramızı daha fazla çoğaltmak amacıyla yapıyoruz. Akılı yatırımlar yapmak içinse kendini yetiştirmiş bilgi birikimine sahip biri olmanız gerekiyor. Peki bir bireyin kendini yetiştirmesi neler yapması gerekiyor:
 Meraklı olmanız gerekiyor,
 Okumayı sevmeniz gerekiyor,
 Konferanslara, kurslara gitmek zorunuza gitmeyecek,
 Dil öğrenmeye zaman ayıracaksınız,
 İnsanlarla iyi ilişkiler kuracaksınız,
 Kendinize zaman ayırın
Belki buna benzer birçok ayrıntı var. fırsat buldukça yazmaya devam edeceğim. Sizin için Bütün bunları yaparken belkide en önemlisi sabırlı olmanız gerekiyor. Bunlar hemen bir günde yapılacak şeyler değil tabi yıllar sürecek uzun vadeli bir yatırımdır.



'BAŞLICA YATIRIM ARAÇLARI -2-' yorum yok

.

.

.